| Theo thông lệ, về các vụ án chính trị, các hội luật gia bảo vệ Công Lý và Nhân Quyền có thể đệ nạp Lý Nghị nhân danh thân hữu của tòa án (amicus curiae brief). Mục đích để góp phần điều hành công lý và trợ giúp thẩm phán đoàn trong việc nghiên cứu và phán xử. Trong chiều hướng đó đệ nạp bản Lý Nghị Biện Hộ Lý Tống là để cứu nguy Lý Tống. Đồng thời để ngăn chặn khuynh hướng lợi dụng thủ tục dẫn độ vào mục tiêu chính trị.
Ngày nay, nhiều người Việt hải ngoại đã vượt tuyến và vượt biển ra nước ngoài nhằm đấu tranh đòi Tự Do Dân Chủ cho VN. Chiếu Điều 91 Bộ Hình Luật VN, những người này có thể bị dẫn độ về VN về tội “trốn đi nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân”, với hình phạt từ 3 năm tù đến tù chung thân. Do đó, bằng mọi cách, chúng ta phải chống lại đơn yêu cầu dẫn độ Lý Tống về VN.
Bản Lý Nghị này đã được thông tri cho Bộ Tư Pháp Thái Lan và Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ vào ngày 12-6 vừa qua. Trong phiên tòa sơ khởi ngày 17-5-2006 , Lý Tống không chấp nhận dẫn độ.Và Tòa Án Hình Sự Bangkok đã đình nội vụ đến ngày 24-7-2006 .
Email của Ls Ngguyễn Hữu Thống ngày 27-7: Phiên tòa ngày 24-7, toà án Bangkok vẫn chưa tuyên phán quyết về việc này và nội vụ sẽ được trở lại toà ngày 7-8 tới đây. Dẫu sao có nhiều triển vọng đơn xin dẫn độ của nhà cầm quyền Hà Nội sẽ không được tòa án Thái Lan chấp thuận
Vụ dẫn độ Lý Tống không đơn thuần là một vụ án pháp lý. Bay trên không phận Saigon để rải truyền đơn chống chính phủ là một hành vi chính trị. Nên đây là một vụ án nặng về chính trị.
TRẦN THUẬT NỘI VỤ.
Tháng 4-1975, trong một phi vụ hành quân, phi cơ của Lý Tống bị bắn hạ tại Cam Ranh. Anh bị giam giữ 5 năm trong trại cải tạo. Năm 1980, anh vượt ngục và vượt tuyến sang Căm Bốt và Thái Lan. Rồi đi từ Thái Lan qua Mã Lai bằng xe đạp, xe đò, hay quá giang xe vận tải. Năm 1982, khi anh bơi tới quốc đảo Singapore và đặt chân lên tòa Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ để xin tị nạn chính trị, quần áo anh còn ướt sũng nước biển.
Cuộc vượt ngục vượt tuyến gian nan này, qua 5 quốc gia trong 20 tháng, được tạp chí Reader’s Digest, với trên 10 triệu độc giả, tường thuật đầy đủ chi tiết với những lời thán phục.
Sau khi nhập tịch Hoa Kỳ, Lý Tống tốt nghiệp Cao Học Chính Trị tại Đại Học New Orleans năm 1990.
Tháng 9-1992, Lý Tống cưỡng chế chiếc máy bay dân sự Hàng Không Việt Nam, bay trên không phận Saigon rải truyền đơn kêu gọi đồng bào đứng lên lật đổ chế độ CS. Anh đã bị bắt giữ và bị kết án 20 năm tù. Năm 1998, anh được phóng thích nhờ áp lực quốc tế. Từ 1984 Tổng Thống Reagan đã vinh danh Lý Tống là một Chiến Sĩ Tự Do.
Ngày 1-1-2000 , khởi đầu thiên niên kỷ thứ ba, Lý Tống tự lái chiếc phi cơ Cessna bay trên không phận Havana rải truyền đơn hô hào người dân Cuba đứng lên lật đổ chế độ Fidel Castro. Anh đã bay về Hoa Kỳ bình an vô sự. Anh không bị chính phủ Hoa Kỳ truy tố về tội hình sự, chỉ bị phạt hành chánh bằng cách rút bằng phi công. Đơn yêu cầu dẫn độ của Cuba đã bị Hoa Kỳ và Liên Hiệp Quốc bác bỏ.
Tháng 11-2000, Lý Tống lại lái chiếc máy bay một động cơ từ Thái Lan, lượn trên không phận Saigon để, một lần nữa, rải truyền đơn hô hào người Việt trong nước hưởng ứng phong trào đấu tranh giải thể Cộng Sản. Anh đã trở về Thái Lan bình an vô sự.
Tuy nhiên, ngày 25-12-2003, anh đã bị Tòa Án Thái Lan kết án 5 năm 6 tháng tù, 5 năm 2 tháng về tội “cưỡng đoạt phi cơ”, và 4 tháng về tội “vi phạm không phận Thái Lan”. Về vụ này, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam tố cáo Lý Tống là một “tên khủng bố quốc tế nguy hiểm”, và đòi kết án anh về tội “xâm phạm an ninh và xâm phạm lãnh thổ quốc gia” (mà hình phạt có thể đến tử hình).
Tháng 3-2006, Bộ Tư Pháp Thái Lan chấp thuận đưa nội vụ ra tòa để cứu xét đề nghị dẫn độ của Chính Phủ Hà Nội về tội “vi phạm không phận quốc gia”.
Nội vụ được đưa ra Tòa Án Hình Sự Bangkok để phán xử xem quyết định dẫn độ của Bộ Tư Pháp Thái Lan có hợp hiến, hợp pháp không?
QUAN ĐIỂM PHÁP LÝ.
Để bào chữa cho Lý Tống, trong bản Lý Nghị, chúng tôi nêu lên 12 quan điểm pháp lý xây dựng trên Luật Dẫn Độ Thái Lan 1929, Hiệp Ước Dẫn Độ Mỹ-Thái 1983 và Luật Tục Lệ Quốc Tế về Dẫn Độ (International Customary Extradi-tion Law).
Chúng tôi chủ trương rằng Lý Tống không thể bị dẫn độ về Việt Nam vì những lý do sau đây:
1. Rải truyền đơn chống chính phủ là một hành vi chính trị, và tội trạng, nếu có, chỉ có thể là một tội chính trị không được phép dẫn độ (political offense).
2. Vì Lý Tống đã bị phạt 20 năm tù do vụ rải truyền đơn năm 1992, và lần này anh lại rải truyền đơn nữa, nên nhà cầm quyền Hà Nội đòi dẫn độ anh để trả thù. Đây là một mục đích chính trị (political purpose) mà Luật Tục Lệ Quốc Tế không cho phép dẫn độ.
3. Theo Luật Quốc Tế Nhân Quyền, khi rải truyền đơn tại Saigon chống chế độ Cộng Sản, hay khi công bố tại Luân Đôn bản “Tuyên Ngôn Đảng Cộng Sản” kêu gọi lật đổ chế độ Tư Bản, Lý Tống và Các Mác chỉ hành sử hợp pháp quyền tự do phát biểu, không cấu thành tội hình sự. Nếu không có tội thì không bị dẫn độ.
4. Luật Dẫn Độ Thái Lan 1929 không cho phép dẫn độ các công dân Thái Lan qua các quốc gia khác nếu Thái Lan không ký hiệp ước dẫn độ với quốc gia yêu cầu (như Việt Nam). Do Hiệp Ước Dẫn Độ Mỹ–Thái 1983, trên bình diện quốc gia, giữa Hoa Kỳ và Thái Lan có sự hợp tác (cooperation) và hỗ tương (reciprocity). Đặc biệt trên bình diện người dân, về vấn đề dẫn độ, các công dân Thái Lan và Hoa Kỳ có quyền bình đẳng được luật pháp bảo vệ (equal protection of law). Ngày nay, giữa Thái Lan và Việt Nam không có hiệp ước dẫn độ, nên chiếu Luật Dẫn Độ Thái Lan 1929 và Hiệp Ước Dẫn Độ Mỹ-Thái 1983, theo nguyên tắc, Chính Phủ Thái Lan sẽ không dẫn độ các công dân Thái Lan và công dân Hoa Kỳ về VN. Các giới chức ngoại giao Hoa Kỳ đồng ý với quan điểm này.
5. Mặc dầu không có hiệp ước dẫn độ, Thái Lan vẫn có thể dẫn độ các ngoại kiều qua quốc gia yêu cầu trên căn bản hỗ tương. Hiện nay Thái Lan chỉ dành qui chế hỗ tương cho 5 quốc gia là Pháp, Đức, Ý, Áo và Na Uy (không có Việt Nam).
6. Chiếu nguyên tắc “Nhất Sự Bất Tái Cứu”, Lý Tống không thể bị dẫn độ về Việt Nam để trả lời về tội “vi phạm không phận quốc gia”. Vì anh đã bị xét xử và kết án về tội này tại Tòa Án Rayong ngày 25-12-2003 . Điều 5 Hiệp Ước Dẫn Độ Mỹ-Thái cũng quy định như vậy.
7. Chiếu Luật Hàng Không Thái Lan 1954 (Aviation Act of Thail-and), máy bay của Lý Tống chỉ cất cánh từ Thái Lan và đáp xuống phi trường Thái Lan, nên anh chỉ vi phạm không phận Thái Lan. Vì Luật Hàng Không Thái Lan coi phi cơ Thái Lan là lãnh thổ quốc gia nối dài. Chiếu nguyên tắc Trùng Điệp Thẩm Quyền (Dual Jurisdiction), Lý Tống không thể bị dẫn độ về VNm.
8. Chiếu Nghị Quyết Dẫn Độ 1991 về An Ninh Hàng Không Quốc Tế (Extradition Order on Aviation Security), các phi công chỉ có thể bị dẫn độ nếu sử dụng bạo hành võ trang để phá hủy phi cơ hay phá hoại các cơ sở hàng không của quốc gia yêu cầu dẫn độ. Đây không phải là trường hợp của hiện vụ.
9. Chiếu Công Ước Chicago Về Hàng Không Dân Sự Quốc Tế 1944 (Convention on International Civil Aviation), tội vi phạm không phận quốc gia xẩy ra thường hằng và phi công không bị dẫn độ. Chỉ có 4 biện pháp được quy định cho những trường hợp nghiêm trọng là:
a. Thông báo phi cơ vi phạm phải bay ra khỏi không phận quốc gia.
b. Buộc phi cơ vi phạm phải đáp xuống một phi trường chỉ định.
c. Gửi kháng thư hay công hàm ngoại giao cho quốc gia có phi cơ vi phạm.
d. Bắn hạ nếu phi cơ vi phạm khiêu khích (võ trang).
10. Chiếu Công Ước Chống Tra Tấn Hành Hạ Liên Hiệp Quốc 1984, các quốc gia hội viên không được dẫn độ các công dân hay trú dân sang một quốc gia khác, nếu quốc gia này có những thành tích “vi phạm nhân quyền thường xuyên, tập thể và thô bạo”.
Đó chính là trường hợp của Việt Nam . Từ năm 2004 quốc gia này đã bị liệt vào danh sách “các quốc gia cần đặc biệt quan tâm”, hay nói rõ hơn, có những thành tích thường xuyên, tập thể và thô bạo vi phạm những quyền tự do tôn giáo và tự do chính trị.
11. Từ 1983 Lý Tống có tư cách tị nạn chính trị. Năm 1992, sau vụ rải truyền đơn tại Saigon , anh bị bắt giữ và truy tố về tội âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân nên có tư cách tù nhân chính trị. Năm 1993, Ủy Ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc kết án nhà cầm quyền Hà Nội đã bắt giữ độc đoán (arbitrary arrest and detention) hai tù nhân lương tâm Việt Nam là Bác sĩ Nguyễn Đan Quế và Giáo Sư Đoàn Viết Hoạt. Do đo,ù để tước đoạt tư cách tù nhân chính trị của Lý Tống, Tòa Án Saigon đã cải tội danh từ tội chính trị (phản nghịch) thành tội thường phạm (cưỡng đoạt phi cơ) và đã phạt anh 20 năm tù. Mặc dầu vậy, tháng 9-1998, Lý Tống, Đoàn Viết Hoạt và Nguyễn Đan Quế cùng được trả tự do một ngày. Cả 3 vị đều là tù nhân lương tâm hay tù nhân chính trị.
Với tư cách tị nạn chính trị và tù nhân chính trị, năm 1984 Lý Tống đã được Tổng Thống Reagan tuyên dương là “Chiến Sĩ Tự Do” (chống Cộng). Do đó, anh không thể bị dẫn độ về Việt Nam (Cộng Sản) chiếu nguyên tắc Bất Khả Giao Hoàn (Non-Refoulement of political refu-gees / political prisoners).
12. Theo tập quán và án lệ, về mặt ngoại giao Hoa Kỳ không chấp nhận cho dẫn độ các công dân đã mãn thụ hình qua một quốc gia đệ tam (như Việt Nam ). Nhất là khi quốc gia này không ký hiệp ước dẫn độ với Thái Lan và Hoa Kỳ. Hơn nữa, Việt Nam không có tư pháp độc lập, tòa án chỉ là công cụ để đàn áp đối lập. Không thểø biến quy chế dẫn độ thành một kỹ thuật pháp lý để đàn áp chính trị.
Vì những lý do nêu trên, Ủy Ban Luật Gia Bảo Vệ Dân Quyền thỉnh cầu Tòa Án: 1- Bác đơn yêu cầu dẫn độ Lý Tống về Việt Nam . 2- Trả tự do vô điều kiện cho Lý Tống.
T. M. UB Luật Gia Bảo Vệ Dân Quyền
Luật Sư Nguyễn Hữu Thống
|
