Tự Do Ngôn Luận - Số 8 * 01 tháng Tám, năm 2006

  
 

"Mọi người có quyền tự do ngôn luận. Quyền này bao gồm tự do tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến mọi loại tin tức và ý kiến, không phân biệt ranh giới, bằng truyền miệng, bản viết hoặc bản in, bằng hình thức nghệ thuật, hoặc thông qua bất cứ phương tiện truyền thông đại chúng nào khác theo sự lựa chọn của mình".
      (Điều 19,2 Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, Liên Hiệp Quốc biểu quyết năm 1966, Việt Nam xin tham gia năm 1982.
     

Trong số này:

TỰ DO NGÔN LUẬN
Bán nguyệt san ra ngày
1 và 15 mỗi tháng
     IN VÀ TẶNG TẠI
VIỆT NAM


   Địa chỉ liên lạc:
   binhan2005@gmail.com
   truongsonvn81@gmail.com
     
   Muốn đọc tờ báo trên mạng, xin mời ghé:
http://tudongonluan.atspace.com
     
   hoặc
http://www.tdngonluan.com
www.tudodanchuvietnam.net
  
   Trong trang mạng thứ 2 và 3 trên đây, Quý vị có thể tìm thấy
nhiều tài liệu đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam
     


     

H iện nay bộ Luật Về Quyền Lập Hội của Việt Nam đã sửa đổi và bàn cãi nhiều năm, tới bản dự thảo thứ 9 hay thứ 10 rồi mà vẫn chưa xong - như vậy, dân Việt Nam vẫn chưa có quyền lập hội, có nghĩa là các công đoàn vẫn là công đoàn của chính phủ.

Trong khi đó, những cuộc đình công liên tục từ cuối năm ngoaí tới nay đã cho thấy mô hình công đoàn nhà nứơc đã trở thành lỗi thời, và là một thất bại lớn - công đoàn nhà nứơc khi vào hãng tư, như tại một số công ty may dệt của chủ Đài Loan hay Nam Hàn, đã trở thành một công cụ cho phía chủ xử ép thợ. Điều này cho thấy nhu cầu cần lập các công đoàn độc lập rất lớn. Thậm chí như sau các đợt đình công đầu năm nay, hơn 100 lãnh tụ công nhân biểu tình đã bị công an bắt nguội và dẫn đi biệt tích. Bản tin trên Bangkok Post về trường hợp công an CSVN bắt cóc 100 công nhân đó đã biến vào hư vô tới giờ, vì không có một tăm hơi nào.

Vậy công nhân VN có thể thành lập công đoàn độc lập trong hoàn cảnh toàn dân không có quyền lập hội như hiện nay? Nhu cầu đó thực sự đang càng lúc càng lớn.

Bản tin đài VOA dựa theo thông tấn Bắc Kinh Xinhuanet ghi nhận về tình hình đình công ở VN như sau: "560 vụ đình công đã diễn ra ở Việt Nam từ tháng giêng năm 2004 đến trung tuần tháng 6 năm nay, trong đó có hơn 200 vụ xảy ra trong năm 2005, gia tăng rất nhiều so với 60 vụ của năm 1995.

Bản tin hôm thứ hai của Tân Hoa xã trích thuật tin tức báo chí Việt Nam nói rằng trong số 560 vụ đình công, có 409 vụ xảy ra ở các công ty có vốn đầu tư nước ngoài, 138 vụ ở các công ty ngoài quốc doanh và 13 vụ tại các doanh nghiệp nhà nước.

Nguyên do chính dẫn tới các vụ đình công là các chủ doanh nghiệp không tuân hành Luật Lao động, đặc biệt là những quy định về tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, và điều kiện làm việc.

Một yếu tố khác góp phần làm phát sinh những vụ đình công là biểu hiện yếu kém của các công đoàn hoạt động tại các doanh nghiệp. Hầu hết những vụ đình công diễn ra một cách ôn hòa và có trật tự, nhưng cũng có một số vụ đình công trong đó nhân công đã phá hoại tài sản của doanh nghiệp.

Theo tin của báo Tiền Phong, có hơn phân nửa các doanh nghiệp ở các khu công nghiệp và khu chế xuất không trả lương cho nữ công nhân trong thời gian họ phải nghỉ để sanh con và 25% các công ty không trả lương ngoài giờ."

Điều chúng ta thấy rằng chính phủ CSVN đổ tội đình công là vì chủ doanh nghiệp không tôn trọng Luật Lao Động, nhưng nhà nứơc không bao giờ nhận lỗi về tình hình kiểm tra để buộc doanh nghiệp thực thi Luật Lao Động, và cũng không tự nhận tội hoạt động công đoàn bế tắc vì cán bộ công đoàn đã bị chủ doanh nghiệp mua chuộc hoặc ép buộc.

Một bản tin của UNI hôm 17-7-2006 cho thấy rằng dưới mắt UNI thì nhà nứơc CSVN đang chuẩn bị chuyển mình để gỡ bỏ chủ nghĩa cộng sản, trong đó UNI đóng một vai trong việc giúp thành lập và huấn luyện các công đoàn độc lập tại Việt Nam.

Điều này cực kỳ khó hiểu, bởi vì Luật Về Quyền Lập Hội vẫn còn bị ém, chưa cho ra, và một cách chính thức thì vẫn chưa ai có quyền lập công đoàn độc lập.

Bất kể là phía nhà nứơc đã có nhiều người thú nhận rằng các đợt công nhân vừa qua hầu hết đều hợp tình hợp lý, tuy rằng không cán bộ nào dám công khai kêu gọi chính phủ trả tự do cho 100 lãnh tụ công nhân đình công bị bắt nguội.

Báo Người Lao Động hôm 15-7-2006 với bài "Tôn trọng quyền đình công của công nhân" của nhà báo Hoàng Hùng đã về tình hình nóng bỏng này, trích:

"Hơn 10 năm qua, chưa có cuộc đình công nào do Công đoàn đứng ra tổ chức nên tất cả các cuộc đình công đều sai về hình thức, còn nội dung thì hoàn toàn phù hợp.

Ngày 15-7, Bộ KH-ĐT, Bộ LĐ-TB-XH và Tổng LĐLĐ VN tổ chức cuộc họp báo chuyên đề về vấn đề đình công trong vòng 10 năm trở lại đây. Đây còn là hoạt động bên lề hội nghị tổng kết 15 năm xây dựng, phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế (KCN, KCX, KKT) nhằm tìm ra giải pháp hạn chế nạn đình công tự phát, không đúng theo quy định của pháp luật.
Các cuộc đình công chỉ sai về hình thức

Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Ngọc Phúc cho rằng hơn 1.000 cuộc đình công xảy ra trong 10 năm qua đều diễn ra không đúng các trình tự, thủ tục quy định của pháp luật là không do Công đoàn cơ sở đứng ra tổ chức, lãnh đạo. Tuy nhiên, hầu hết các cuộc đình công xảy ra đều nằm trong khuôn khổ quan hệ lao động, trong phạm vi doanh nghiệp (DN), không vi phạm các quy định về cấm, hoãn hoặc ngừng công. Nói cách khác, các cuộc đình công chỉ sai về hình thức, còn nội dung thì hoàn toàn phù hợp. Nhìn chung, đình công xảy ra do người sử dụng lao động vi phạm pháp luật lao động và những cam kết trước đó. Một số nơi xảy ra đình công còn do thực hiện quản lý tùy tiện trái với quy định của pháp luật, vi phạm nhân phẩm, phong tục, tập quán của người Việt Nam.

Bức xúc về quy chế tiền lương

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH Lê Duy Đồng nhấn mạnh: Sở dĩ đình công tăng đột biến trong những tháng đầu năm 2006 là do chính sách về tiền lương tối thiểu tại các DN có vốn đầu tư nước ngoài thấp, tồn tại trong thời gian dài, không phù hợp với chỉ số trượt giá và chậm được điều chỉnh theo quy định tại Điều 56 Bộ Luật Lao động. Sau khi Chính phủ ban hành nghị định điều chỉnh lương tối thiểu thì tình hình có phần lắng dịu, công nhân an tâm làm việc. Tuy nhiên, đối với các DN có vốn đầu tư trong nước vẫn chưa có sự điều chỉnh phù hợp. Một số DN lấy mức lương tối thiểu để trả lương cho người lao động, xem đó là đơn giá tiền lương chính. Trong khi đó định mức lao động lại quá cao, nhưng nợ lương thì kéo dài, thiếu quan tâm đến chế độ tiền thưởng..... Ông Nguyễn Hòa Bình, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ VN, thừa nhận trong vòng 10 năm trở lại đây chưa xảy ra vụ đình công nào do Công đoàn tại chỗ khởi xướng. Đây là một nhược điểm cần phải khắc phục trong thời gian tới. Ông cho rằng số vụ đình công ngày càng nhiều, nhưng không có gì đáng ngại. Đình công là một hiện tượng tồn tại khách quan trong nền kinh tế thị trường...."

Nếu đọc kỹ, chúng ta không hề nghe nói gì tới các Công Đoàn độc lập... Vậy thì vì sao UNI lại nói là đang huấn luyện và giúp thành lập công đoàn độc lập tại VN? Có phải CSVN đã thành khẩn, chịu tôn trọng quyền lập công đoàn của công nhân? Hay chỉ là bày trò ảo thuật với quốc tế? Nếu chỉ là ảo thuật, thì sao nỡ lấy nỗi đau khổ của thợ thuyền làm trò gài mưu quốc tế những ngày sắp vào WTO?

20,000 Thợ Việt Bỏ Ăn, Bỏ Việc
Chủ Hãng Đài Loan Hăm Dọa

Bản tin của Đảng Dân Chủ Nhân Dân

Ngày 16-7-2006 (Sài Gòn-VN). 20.000 công nhân bỏ ăn và bỏ việc tại Bình Dương

Vào lúc 4h15 chiều ngày 11-07, công nhân phân xưởng A ùn lại tại nhà ăn. Vẫn một muỗng nhỏ với dăm ba lát thịt mỏng, cùng nồi canh lỏng bỏng rau… Đó là thực tế của một bữa ăn có giá là 3.050 đồng, trong khi một dĩa cơm bình dân bên ngoài đã tới 5.000 đồng. Nhìn nhiều ngày, ăn vài năm đã đến lúc ngán không thể chịu nổi. Ngòi nổ cho một cuộc đình công đã phát. Anh chị em quyết định tuyệt thực và bỏ ra về. Người lao động thuộc 7 xưởng đồng loạt hưởng ứng, ba ca sản xuất đồng lòng ngưng việc. Đây là thực tế những gì đang xảy ra tại công ty giày Thông Dụng (100% vốn Đài Loan) thuộc ấp 3, xã An Phú, huyện Thuận An. Vào ngày 11-07, trong lúc ông Ng Gek Boo - Giám đốc Văn phòng Tổ chức lao động quốc tế (ILO) khu vực Châu Á - TBD thăm Hà nội thì tại tỉnh Bình Dương bắt đầu nổ ra cuộc đình công thứ 1.278 (1).

Đã nhiều năm tại đây trong giờ làm việc, đâu đó lại có vài chị em ngã lịch bịch. Họ xỉu vì kiệt sức tăng ca, họ ngã vì đói. Cái cảnh gục quỵ vì ăn không no không còn xa lạ với người thợ giày tại công ty Thông Dụng trong nhiều năm qua. Tình hình không như tường thuật trên báo Tuổi Trẻ quốc doanh đưa tin trong hai ngày qua (14 và 15-07), số lượng người lao động tham gia đình công không phải là 2.000 mà là khoảng 20.000 người! (2). Đến ngày 13-07, giới chủ Thông Dụng chỉ đưa ra những lời hứa về việc chấn chỉnh công tác vệ sinh bữa ăn công nhân và thực hiện tăng lương theo quy định Nhà nước, nhưng riêng tiền suất ăn thì phải đợi ý kiến từ công ty mẹ bên Đài Loan. Tuy nhiên như nhiều lần đã xảy ra, những thương lượng này không hề thể hiện qua một bố cáo công khai, có vậy mới thấy hết được thói ma lanh trong những lời hứa của giới chủ Thông Dụng. Mà nào có vì họ nghèo cho cam, số vốn đầu tư công khai tại Bình Dương là đến 10 triệu USD. Giới chủ Thông Dụng đã đưa ra những lời hứa thiếu bảo chứng. Ai đã chống lưng cho họ, có phải chính thái độ thuần tuý ve vãn tư bản ngoại quốc của pháp luật VN thời xã hội chủ nghĩa? Được biết, công ty Thông Dụng từng đối mặt với phái đoàn CCRA (Cơ quan Thuế và Hải quan Canada) trong vụ kiện bán phá giá giày tháng 03-2002.

Với chiêu thức trả lương trễ, lương ở đây chỉ trả vào ngày 10 của tháng sau đó, công ty Thông Dụng luôn giam lại tiền công 10 ngày lao động của công nhân. Các công ty FDI (có vốn đầu tư nước ngoài) tại VN đa phần không xem tình trạng công nhân đình công là một khủng hoảng kinh tế doanh nghiệp. Ngoài chủ trương thuần tuý trục lợi, giới chủ Thông Dụng không hề nghĩ đến việc giải quyết khủng hoảng. Vấn đề quan hệ cộng đồng (public relation) mà giới chủ quan tâm chỉ dừng ở mức các giao tiếp với giới công quyền địa phương, đời sống người lao động bị vứt lăn lốc đâu đó. Họ vờ vịt trước khổ sở của anh chị em công nhân với sự đồng lõa của pháp luật nhà nước. Người lao động tự xoay sở với tình huống và cô đơn đối mặt trước bất công. Các cuộc đình công có thể do lỗi tự thân hay hiểu lầm thì luôn cần một thông điệp mang tính tích cực đưa ra từ giới chủ. Giới chủ Thông Dụng đã chối bỏ trách nhiệm với người lao động và xem thường lợi ích các bên đối tác. Thái độ vô trách nhiệm của giới chủ Thông Dụng rất đáng bị chê trách so với các đồng nghiệp cùng ngành (3). Trong lúc chỉ chăm bẳm vào lợi nhuận kinh doanh, doanh nghiệp đã đẩy người lao động đến chỗ đình công. Suy cho cùng, khó có thể trách riêng người ngoại quốc, một khi ngay chính quyền trong nước cũng không xem đây là một chính sách cần thiết cho con dân.

Sáng 15-05 vào ngày đình công thứ tư, Bộ Quản lý (?) công ty Thông Dụng ra một thông báo hăm đuổi việc các người đình công (4). Giới chủ Thông Dụng muốn dập tắt khủng hoảng bằng mọi giá, hậu quả của sai lầm này sẽ không dừng lại ở đây. Những mâu thuẫn trong quan hệ lao động ở Thông Dụng đã đến đỉnh điểm. Nếu anh chị em công nhân quay lại làm với những lời hứa suông của chủ thì họ đã thất bại trong đấu tranh; nếu họ tiếp tục đình công thì có khả năng bị đuổi bằng ngay chính pháp luật của nước VN XHCN! Mà hệ thống pháp luật đó chỉ thừa nhận quyền và lợi ích giới công nhân ở mức tối thiểu, đủ để người lao động tồn tại một cách chật vật, chớ không không phải để sống.

Một ngày cũ hết dần, cuộc đấu tranh lại thêm yếu tố cam go, ngày mai đời người thợ giày ở công ty Thông Dụng về đâu…

Ghi chú:

1/ Theo tính toán sơ bộ của bản báo Tin Nhanh, từ ngày 07-06-2006 , cả nước nổ ra ra thêm 7 cuộc đình công, gồm có tại Sài gòn: 5; Quảng Ngãi: 1; Thanh Hóa: 1. Xem thêm Tin Nhanh số ngày 09-06-2006 .

2/ Trước số liệu đình công gồm 2.000 người, chúng tôi nghi ngờ về khả năng đi thực tế hiện trường của phóng viên Quang Khải (báo Tuổi Trẻ). Cần phải biết số thẻ điểm danh tại Thông Dụng đã lên đến con số hơn 26.000, số lượng xe gởi đi làm của công nhân trong những ngày đình công không quá 500 chiếc.

3/ Cũng tại Bình Dương, công ty Shyang Hung Cheng (đối tác sản xuất của giày Adidas) cho toàn bộ công nhân gồm 10.000 người được nghỉ làm việc ngày 10-07, song vẫn giữ nguyên 100% lương. Quyết định này đã được thông báo trước để công nhân yên tâm xem trận chung kết Pháp - Italia, Ngoài biện pháp kịp thời nhằm hạn chế xảy ra tai nạn lao động, ban giám đốc Shyang Hung Cheng còn quan tâm đến niềm vui của con người trước một ngày hội bóng đá thế giới.

4/ Thông báo này căn cứ điểm c khoản 1 Điều 85 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động (BLLĐ) quy định: Hình thức sa thải được áp dụng trong trường hợp "Người lao động (NLĐ) tự ý bỏ việc 5 ngày cộng dồn trong 1 tháng hoặc 20 ngày cộng dồn trong 1 năm mà không có lý do chính đáng".

Tuy nhiên trong thông báo của giới chủ Thông Dụng lờ đi các thủ tục quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của BLLĐ: trong trường hợp có tranh chấp, người xử dụng lao động (LĐ) muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng LĐ trước hết phải trao đổi nhất trí với ban chấp hành công đoàn cơ sở. Nếu không nhất trí được, người xử dụng LĐ phải báo cáo với sở Lao động Thương binh xã hội (LĐTBXH).

Sau 30 ngày kể từ ngày báo với sở LĐTBXH, người xử dụng LĐ mới có quyền quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Và người lao động có quyền khởi kiện tại toà án nếu không nhất trí với quyết định của người xử dụng LĐ.